Artık eskisi kadar sık görülmediği için etkisini yitirdiği ve tarihe karıştığı zannedilen vereme (tüberküloz), Dünya çapında 2023 yılında 10,8 milyon kişi yakalandı ve 1,25 milyon kişi de bu hastalık sebebiyle hayatını kaybetti.
AFSÜ Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Şule Çilekar, son yıllarda artan vaka sayılarının da kanıtladığı üzere hâlâ yaygın ve ölümcül olduğu bilinen verem konusunda, en fazla merak edilen soruları cevapladı.
Sayın hocam, verem nedir ve nasıl bulaşır?
Verem, hava yoluyla bulaşan Mycobacterium tuberculosis bakterisinin sebep olduğu ve genellikle akciğerleri etkileyen bulaşıcı bir hastalıktır. Yani veremin etkisi sadece akciğerlerle sınırlı değildir; bu hastalık kemikler, böbrekler veya lenf bezleri gibi vücudun başka kısımlarını da etkileyebilir.
Veremin, hava yoluyla bulaştığını söyledik. Örneğin aktif verem hastası bir kişi öksürdüğünde, hapşırdığında veya konuştuğunda, havaya küçük damlacıklar saçar. O kişi ile aynı ortamları paylaşan kişilerin bu damlacıkları solunmasıyla verem onlara da bulaşabilir.
Verem mikrobu vücuda girdiğinde hemen hastalık görülür mü?
Hayır, verem mikrobu vücuda girdiğinde herkes hemen hastalanmaz. Bağışıklık sistemi, mikrobu uyku durumunda tutabilir. Bu duruma latent verem enfeksiyonu denir. Risk faktörlerine göre latent enfeksiyon aktif vereme dönüşebilir.
Veremle ilgili doğru bilinen yanlışlar nelerdir?
Bu hastalık hakkında halk arasında bazı yanlış kanılar mevcut. Örneğin, veremin sadece yoksullarda görüldüğü veya tedavi edilemez bir hastalık olduğu düşünülür. Oysa bu hastalık sosyoekonomik durumdan bağımsız olarak herkesi etkileyebilir ve modern tedavi yöntemleriyle tamamen tedavi edilmesi mümkündür.
Toplumsal bilinç ve destek, veremle mücadelede kritik bir rol oynar. Farkındalığın artması, erken teşhis ve tedaviye erişimi kolaylaştırır. Ayrıca, hastaların tedavi sürecinde yalnız hissetmemeleri ve damgalanmamaları için toplumsal destek hayati önem taşır
Veremden korunma yolları nelerdir?
Veremden korunmanın en etkili yolu, BCG (Bacillus Calmette-Guerin) aşısı olmaktır. Ayrıca, hasta kişilerle temastan kaçınmak, yaşam alanlarını düzenli olarak havalandırmak ve sağlıklı beslenmek de korunmada etkilidir.
Bu hastalığın belirtileri nelerdir ve tedavisi mümkün müdür?
Veremin başlıca belirtileri iki haftadan uzun süren öksürük, ateş, gece terlemesi, iştahsızlık ve kilo kaybıdır. Ayrıca göğüs ağrısı ve kanlı balgam da görülebilir.
Evet, veremin tedavisi mümkündür ve genellikle başarılıdır. Tedavi, birkaç farklı antibiyotiğin genellikle altı ay veya daha uzun süre boyunca düzenli olarak kullanılmasını içerir. Bu süreçte hekimin talimatlarına kesinlikle uyulması hem hasta hem de hasta yakınları için büyük önem taşır.
Tedavi sürecinde nelere dikkat etmek gerekir?
Tedavi sürecinde en kritik nokta, ilaçların düzenli ve hekimin belirttiği süre boyunca kullanılmasıdır. Erken iyileşme belirtileri görülse bile, tedavi asla kesilmemelidir. Ayrıca, dengeli beslenme, yeterli uyku ve hijyen kurallarına riayet etmek de iyileşme sürecini destekler.
Verem tamamen tedavi edilse bile tekrarlar mı?
Tedavi tam ve eksiksiz olarak tamamlandığında, veremin tekrarlama riski son derece düşüktür. Önemli olan, tedaviye sadık kalmak ve hekim takibini sürdürmektir. Bağışıklık sistemi, veremle mücadelede kritik bir role sahiptir. Güçlü bir bağışıklık sistemi, bakterinin vücuda girmesi durumunda bile hastalığın gelişmesini önleyebilir. Sağlıklı yaşam tarzı, bağışıklığı güçlendirmenin anahtarıdır.
Verem tedavisi tamamlandıktan sonra da düzenli kontroller önemlidir. Sağlıklı yaşam tarzını sürdürmek, dengeli beslenmek ve yeterince dinlenmek, vücudun tamamen toparlanmasına yardımcı olur ve hastalığın nüksetmesi riskini azaltır.
